کافی نت سها - فروشگاه محصولات فایلی سُها (بانک پاورپوینت)

پاورپوینت فصل سوم روانشناسی تربیتی - ویژگی های عاطفی اجتماعی یادگیرندگان در 39 اسلاید همراه با تصاویر زیبا و قابل ویرایش

بخشی از متن :

هدف مهم آموزش و پرورش:

شکوفا کردن شخصیت کامل دانش آموزان و پرورش ارزشهاي متعالی

رشد روانی – اجتماعی و مضامین تربیتی آن

مراحل رشد روانی – اجتماعی از نظر اریکسون

اریکسون: رشد شخصیت در طول زندگی اتفاق می افتد.

مراحل رشد روانی – اجتماعی از نظر اریکسون با هشت مرحله که چهار مرحله اول آن به موازات مراحل فرویدي است. یعنی در هر مرحله بنابر موفقیت یا عدم موفقیت، تحول در جهت مثبت یا منفی تحقق می یابد. به همین دلیل هر مرحله با دو مفهوم عملا متضاد مشخص شده است.

مرحله اول اعتماد در برابر عدم اعتماد:

در این مرحله کودك نیاز دارد با دیگران رابطه برقرار کند تا از این راه نیازهاي خود را تأمین نماید. مراقبتهاي منظم و محبت آمیز براي ایجاد احساس اعتماد در کودك ضروري است.

این مرحله نه فقط به دلیل لذت دهانی بلکه به این دلیل که در حین تغذیه رابطه اعتماد یا عدم اعتماد بین کودك و مادر بوجود میاید اهمیت دارد. کیفیت روابط مادر با کودك به مراتب از کیفیت تغذیه کودك مهمتر است. اگر نیازهاي کودك به موقع ارضا شود و والدین عواطف واقعیرا به کودك نشان دهند، احساس امنیت، آرامش و اطمینان میکند. و اگر توجه به کودك ناکافی و ناپایدار یا منفی باشد، کودك احساس ترس و شک میکند.

مرحله دوم؛ استقلال رأي در برابر شک و تردید:

در این مرحله، رشد جسمی کودك، زمینه را براي تجربه هاي گسترده تر آماده میکند. اگر کودك بیش از توانایی خود بکوشد و ارزیابی درستی از تواناییهاي خود نداشته باشد به دودلی میرسد که ممکن است در برخورد با محیط به تواناییهاي خود اعتماد نکند. بنابراین، ضمن اینکه محیط با توجه به تجارب آزماد کودك زمینه را براي ایجاد استقلال فراهم میکند، راهنماییها و کمکهاي بموقع، به دلیل بیمهارتی کودك، ضرورت دارد تا از بروز دودلی و تردید در او جلوگیري شود. به عبارت دقیقتر، مریان باید کودکی که مشغول کاري خارج از تواناییاش است، به فعالیتهایی سوق دهند که قادر به انجام دادن آن است.

مرحله سوم؛ ابتکار در برابر احساس گناه:

ابتکار، خصوصیت مسئولیت پذیري را به استقلال اضافه کرده، آن را جهت می بخشد.

ولی در این دوره این خطر وجود دارد که اگر این نیروي اضافی کودك به جاي به کاررفتن در ابتکار «اعمال تهاجمی و اجباري» مانند حسادت مفرط تبدیل شود، کودك احساس گناه خواهد کرد.

اگر به کودك،ابتکار عمل داده شود و والدین به سؤالات او پاسخ دهند، تمایل به کشف در او تقویت میشود، در غیر این صورت این احساس ایجاد میشود که فعالیت ها و سؤالهایش مورد توجه نیست یا حتی بیارزش و موجب مزاحمت است. پذیرش و محبت با ثبات به کودك اطمینان و اعتماد میدهد. پدر و مادر باید در خانواده، فضایی حمایت کننده و عاري از تهدید پدید آورند، به نحوي که کودك به اعمال خود اعتماد کند.

مرحله چهارم؛ سازندگی در برابر احساس حقارت:

به نظر اریکسون، کودك بعد از همانند سازي با والد همجنس (پدر یا مادر) و فائق آمدن بر مشکلات به این مرحله میرسد. کودك در این مرحله باید انتظارات و آرزوهاي گذشته را فراموش و تصورات بی حد و حصر خود را محدود کند و از قوانین محیط خویش، حتی در خواندن، نوشتن و حساب کردن نیز تبعیت کند. در این مرحله، کودك با انجام کارها به شناخت میرسد، یعنی به سازندگی دست مییابد. خطر این مرحله در احساس بیکفایتی و حقارتی است که به کودك دست میدهد. اگر کودك به ساختن و انجام کارها تشویق شود و مجاز باشد که آنچه را شروع میکند به پایان برساند و براي کوششهایش تحسین شود، سازندگی حاصل میشود. اگر کوششهاي کودك مزاحمت تلقی شود و تلاشهایش مورد استهزاء قرار گیرد، کودك احساس حقارت خواهد کرد.

نظره اریکسون در زمینه احساس حقارت، اجتناب از نظام نمرهاي را اهمیت بخشیده است.

بررسی شرایط تربیتی خانواده و تأثیر آن بر رفتار کودك به دو دلیل اهمیت دارد:

اول به دلیل تبیین تفاوتهاي فردي در مدرسه است که معلم باید بداند که حتی یک خانواده ممکن است دو دانش آموز کاملا متفاوت به مدرسه تحویل دهد.

دوم اینکه، روابط و شرایط خانوادگی،زمینه هاي متفاوتی در یادگیري و انگیزش دانش آموز ایجاد میکند. به طور کلی گرمی خانواده مهمترین عامل سازگاري کودك است.

مرحله پنجم؛ هویت یابی در برابر آشفتگی نقش:

به نظر اریکسون، مهمترین مسأله نوجوانی، شکلگیري هویت است. مفهوم هویت دو جنبه دارد: از یک سو احساسی است که فرد از خود دارد، یعنی خودسنجی، و از سوي دیگر، روابط بین هویت شخصی و توصیف هایی است که دیگران (افرادي که براي فرد مهمند) از او دارند.

تصور از خود: به اعتقاد سالیوان، تصور فرد از خویش، ناشی از بازتاب ارزیابیهاي دیگران است.فضاي پذیرش و تأیید و حمایت، به کودك کمک میکند تا مفهوم مثبتی از خود به دست آورد. کودك تا رسیدن به نوجوانی سه پایگاه اجتماعی را تجربه میکند که هر یک در تصور از خود نقش اساسی دارد؛

این سه پایگاه عبارتند از:

خانواده، گروه همسالان و مدرسه.

مدرسه می تواند با توجه به توانایی هاي دانش آموزان، وضعیت موجود آنها را شناسایی کند و با ارزش گذاري بر تلاش آنها، بتدریج نحوة جدیدي از تبیین رویدادها را براي آنها فراهم کرده، نگرش دانشآموزان را نسبت به خویشتن و روابط با همسالان تغییر دهد.
به نظر اریکسون در بعضی از موارد، جوانانی که نمیتوانند با سردرگمی ناشی از نقش جنسی و شغلی خود روبرو شوند، هویتی منفی انتخاب می کنند.

در مورد شکل گیري هویت، مارشیا چهار موقعیت را در فرایند هویت یابی مشخص می کند:

نیل به هویت

هویت دیررس

هویت زودرس

آشفتگی هویت

در مرحلۀ «نیل به هویت»، فرد در جستجوي هویت است؛ به گونه اي که براي دستیابی به استقلال فکري، ارتباط صمیمی با دیگران، استدلال هاي اخلاقی پیشرفته و نیز همرنگ شدن با دیگران یا احساس عزت نفس از طریق گروه، نهایت تلاش روانشناختی خود را به کار میگیرد. در «هویت دیررسی» یا «مهلتخواه» فرد در میانۀ راه بحران هویت است. افراد این موقعیت درسطح بالایی از عملکرد روانشناختی قرار دارند و از نظر تحول فکري، اخلاقی و ارتباط با دیگران پیشرفته اند.

در مرحلۀ «هویت زودرس»، افراد در پی اکتشاف نیستند و براي همرنگ شدن با گروه و پیشگیري از به خطر افتادن عزت نفس خود نسبت به تقاضاهاي گروه حساسند؛ بنابراین، مطابق عرف عمل میکنند و معیارهاي رفتاري پذیرفته شده را میپذیرند. سرانجام در موقعیت «آشفتگی هویت» افراد احساس مشخصی نسبت به اعتقادات خود ندارند و در مورد غزت نفس خود بسیار حساسند. افکارآنها نامنسجم است و در ارتباط برقرار کردن با دیگران با مشکل مواجهند.

مرحله ششم؛ صمیمیت در برابر انزوا:

به نظر اریکسون،صمیمیت،توانایی تعهد به یک ارتباط است بدون اینکه هویت خود از بین برود. جوانان باید به همکاري اجتماعی و روابط شغلی بپردازند؛ همچنین ازدواج کنند. اگر آنها در برقرار چنین ارتباط هایی ناتوان باشند، تنها خواهند ماند.

مرحله هفتم؛ باروري و تولید در مقابل رکود:

طبق نظریۀ اریکسون، یک فرد با تجربه باید کاري بیشتر از برقراري صمیمیت با دیگران انجام دهد. فرد نیاز دارد که مورد نیاز باشد و به افراد جوانتر جامعه یاري کند. باروري، شامل راهنمایی و هدایت نسل بعدي است؛ اگرفردي در تحقق این امر موفق نشود، ممکن است احساس رکود و بیحوصلگی و پوچی کند.

مرحله هشتم؛ وحدت خود در مقابل یأس و ناامیدي:

یأس و ناامیدي در اواخر زندگی، از عدم حل مناسب تضادهاي دورههاي قبل ناشی میشود؛ در این وضع، فرد احساس بیزاري از خو بروز میدهد و عمر باقی مانده را با افسوس و پشیمانی علاج ناپذیري میگذراند. در مقابل، گذر سالم از مراحل هفتگانۀ پیشین، منجر به سازگاري روانی ـ اجتماعی و احساس پایداري از خود می شود.

مارسیا پس از تحلیل نظریه اریکسون در زمینه هویت، تفاوت های فردی در این زمینه را در دو بعد جستجو و تعهد مشخص کرد.

از نظر مارسیا مقدار جستجو و تعهد در هر فرد، موقعیت او را در یکی از این چهار وضعیت مشخص می کند :هویت موفق، هویت دیررس، هویت زودرس و آشفتگی هویت.